17. Yüzyıla Ait Anonim Bir Osmanlı Tarihi

Bu çalışma, 17. yüzyıl Osmanlı tarih yazıcılığının örneklerinden olup Bibliothèque nationale de France’da muhafaza edilen Zikr-i Saltanat-ı Sultan Mehemmed Han ibn Sultan İbrahim Han başlıklı vakayinameyi incelemektedir. Sultan IV. Mehmed’in saltanatının ilk on altı yılına (1648-1664) odaklanan bu eser hem Osmanlı vakayiname literatürü bağlamında değerlendirilmekte hem de tam metniyle sunulmaktadır.

Vakayiname yazarının kimliği bilinmemekle birlikte, bürokratik usuller ve devlet ricali hakkında verdiği ayrıntılı bilgiler, onun kalemiye sınıfına mensup olabileceğine işaret etmektedir. Dönemin siyasi, iktisadi, askeri ve toplumsal hafızasını kayıt altına alan eser, diğer Osmanlı tarihlerinde yer almayan detaylar barındırmaktadır. Osmanlı-Venedik mücadelesi, Girit, Erdel ve Uyvar seferleri, saray içi gelişmeler, hanedan üyelerinin doğum ve vefatları, devlet ricalinin tayin ve azilleri, Osmanlı merkezi idaresinde yaşanan otorite boşlukları, ulufe dağıtımındaki usulsüzlükler, isyanlar ve farklı toplum kesimleri arasındaki gerginlikler, İstanbul yangınları ve tabii afetler eserde kendine yer bulmaktadır. Bu açılardan eser, kayda değer bir başvuru kaynağı mahiyetindedir.